Pogranicze

Podlasie jest przestrzenią pogranicza. Od wieków żyją tu ze sobą Białorusini, Litwini, Polacy, Tatarzy, Romowie (Cyganie). Niegdyś występowały tu również liczne społeczności Żydów i Niemców. Teren Puszczy Białowieskiej, a z nim Teremiski, przez większą część swojej historii należał do Wielkiego Księstwa Litewskiego, w granicach Polski znalazł się dopiero w 1918 roku.

Powiat hajnowski, w którym leżą Teremiski, jest miejscem, w którym Białorusini stanowią około 40% mieszkańców. Podlasie to również jedno z tych miejsc we współczesnej Polsce, w którym spotykają się dwa wielkie wyznania chrześcijaństwa: prawosławie i katolicyzm. W Teremiskach mieszkają wyznawcy obu tych wyznań, każde święta obchodzone są dwa razy, a współistnienie obu obrządków obrazuje para krzyży na skraju Teremisek -  stoją obok siebie katolicki i prawosławny, oba przewiązane wstążkami.

Krzyże są nieodłącznym elementem krajobrazu wsi naszego regionu. Znajdujemy je na skrajach wiosek, granicach, rozstajach, miejscach tragicznych wydarzeń. Krzyże stawia się w różnych intencjach: prosząc o błogosławieństwo i opiekę nad zmarłymi i żyjącymi, upamiętniając ważne zdarzenia z życia mieszkańców, prosząc o ochronę przed zarazą, pożarem itp. Teremiski, zgodnie z tradycją, mają krzyże po obu stronach wsi. Według relacji pani Czesi Siemionow, jeden z nich został postawiony w intencji odciągnięcia od Teremisek szalejących burz, które paliły kolejne stodoły gospodarzy. W czasie święta zmarłych pod krzyżami palą się świeczki i właśnie tam mieszkańcy wsi odprowadzają zmarłego w ostatnim pożegnaniu.

Przez Teremiski, jeszcze nawet po wojnie wędrowali Cyganie, którzy zatrzymywali się na noc w domu rodziców pani Wandy. Przed wojną liczną społeczność w Białowieży stanowili Żydzi. W samych Teremiskach nie mieszkali, przyjeżdżali tu jednak handlować i nocowali u mamy pani Ziny. Najstarsi mieszkańcy pamiętają konkretne osoby i dramatyczny marsz Żydów gnanych przez hitlerowców drogą hajnowską – jak pamięta pan Józef – na kolanach. Według relacji ludzi, część materiału, z którego mieszkańcy zbudowali po wojnie szkołę podstawową w Teremiskach, pochodziła z rozebranej szkoły żydowskiej w Białowieży.

Fot. K. i P. Winiarscy

Fot. K. i P. Winiarscy

Fot. K.i P. Winiarscy